Os xornais só publican mentiras

Falando o outro día cunha amiga sobre a crise que está a vivir o xornalismo, sorprendeume a forma categórica coa que sentenciou ós medios de comunicación: “sinceramente, dáme igual, todos minten”. Guau! Que frase tan breve e concisa para describir a perda xeralizada de credibilidade e confianza nos medios.

O máis curioso, é que esta amiga nunca le o xornal nin ve os informativos. Porque claro, se partimos da base de que ningún di a verdade, para que perder o tempo? Entón, a principal (e única) canle de información pasan a ser as redes sociais e o que opina o resto. Uf. Alguén máis ve a luz vermella que parpadea perigo?.

Sen facer unha defensa cega do xornalismo actual, dicir que o seu papel segue a ser fundamental para a garantía de ferramentas que lle permitan á cidadanía tomar decisións libres e con coñecemento de causa. Por exemplo, se ningún medio publicara nada sobre os recortes en educación e sanidade, como vai saber a poboación no que lle afectan esas medidas? Se non houbese noticias sobre a horrible situación que viven miles de refuxiadxs, como coñecer esa realidade?.

Está claro que detrás de moitos medios de comunicación existen intereses determinados, presións económicas/legais ou falta de recursos. Non sempre estou de acordo co enfoque que se lle dan a certos temas, coa pouca rigorosidade coa que se tratan outros ou cun posicionamento enmascarado que busca influír nas lectoras e lectores de maneira case imperceptible. Pero co que estou menos de acordo, é coa postura de que os medios de comunicación son innecesarios.

O xornalismo de calidade sempre será imprescindible, porque sen el, estamos completamente á marxe da vida política e social que nos rodea. E aquí, entran as responsabilidades da cidadanía. Que “todos os xornais publican mentiras” só é unha excusa para non sentirte culpable por non lelos. Dicir “que non che interesan as noticias”, só é unha xustificación para seguir vivindo na túa burbulla sen carga de conciencia. Que ti “xa te informas a través das redes sociais”, é outorgarlle poder ós algoritmos de Facebook  para que só che apareza contido relacionado coas túas búsquedas. 

Deixar ao poder campar as súas anchas, é asumir que eres o felpudo perfecto para limpar os seus pés. E de ser felpudo, mellor ser un con pinchos, para que non o poida pisar quen queira.

O que pretendo dicir, é que para que exista un xornalismo de calidade, tamén teñen que existir lectoras e lectores esixentes co que len. Nunca se consumiu tanta información como na actualidade, e en cambio, vivimos nos anos da desinformación e da manipulación. E unha cousa é ben segura, ou xiramos o timón, ou este barco chamado democracia, caerá ó abismo. 

Nota: Escribo este artigo de opinión despois de ver o documental do que adxunto o tráiler aquí abaixo. Creo que é bastante interesante, e dende logo, unha oportunidade para reflexionar sobre todo esto que digo.

X

 

 

 

Advertisements

Fábula contemporánea

Un segundo, dous segundos, tres segundos…

Non dou respirado. Socorro. Axuda.

-glup glup glup-

Respiro de novo. Que gusto dá. Aínda sinto o corazón latíndome na boca. Estiven a piques de morrer, menos mal que me deixaron marchar.

Cando o conte, non me van crer. “Que dis, ho? Xa andas coas túas historias? Anda, vai dar unha volta ata a ribeira do río que che fai falla despexar a cabeciña”

Sei que tamén se han rir pensando que é outro dos meus inventos. Iso pásame por prestarme a contar lendas e fábulas á tardiña para os máis pequenos. Non importa, que non me crean se non queren. Eu sei o que pasou, e voullo advertir (…)

–  (Carraspeo) Teño algo que contarvos! Aínda estou temblando. Veredes, estaba eu dando un paseo cando noto unha man que me colle e me saca da auga. Eu non vía nada, pero escoitei a voz dunha muller que berraba: “Manolo, home, bota unha risa carallo! Que che estou gravando un vídeo para Facebook como que estás falando co salmón”.

lengua_de_agua_28806652865029

X

A lingua galega; herdanza e proxección cara ó futuro

Comprendemos a cultura como algo que recibimos, que somos, mais tamén como algo que facemos e que queremos ser.A lingua propia forma parte da nosa identidade cultural, e como escribía Castelao, “non esquezamos que se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma”

O galego é a lingua da resistencia. Despois de moitos anos de mala evolución no uso, implantación e prestixio social, continúa en pé como supervivente dunha batalla lingüística que parece non rematar nunca.

Os datos  falan de por sí. Segundo o Instituto Galego de Estadística (IGE), menos da metade da poboación usa o galego de forma habitual. Concretamente, no 2013 só o 30,84% das persoas responderon que empregaban o galego “sempre”.

O máis preocupante deste retroceso á hora de empregar a lingua propia  é que se acentúa segundo baixa a media de idade. Por pór un exemplo, a porcentaxe máis baixa de galegofalantes dáse dos 5 ós 14 anos cun 13,20%, seguida da franxa dos 15 aos 29 cun 19,78%. Se as novas xeracións non se identifican co galego, cómo poderá sobrevivir o idioma no futuro?

Ante esta complexa situación lingüística, empezan a xurdir voces novas no panorama cultural galego que buscan defender a lingua da mellor forma posible: comunicándose con ela.

 Un exemplo é o grupo de rap galego, SonDaRúa, creadores do tema En galego non mola, que  compuxeron para o concurso de novos valores do Festigal deste ano, inspirados “no auto-odio e neses mitos absurdos que existen para infravalorar a nosa lingua”. Unha canción que tivo boa acollida entre o público, xa que é o vídeo con máis visitas no seu canal de Youtube. A proba definitiva de que gustou, aseguran que foi “cando un día facendo cola no banco, a un home duns cincuenta anos, sonoulle o teléfono, e tiña En galego non mola de tono de chamada”.

Para estes dous mozos, Álex Arnoso e Hugo Guezeta, o galego é “unha matriz inesgotable. Unha lingua sempre é riqueza, e no noso caso temos a sorte de termos unha propia, tarefa nosa é empregala e defendela. A lingua é en resumo, a nosa forma de expresarnos como pobo diferenciado no mundo e a base da nosa cultura”.

O galego, lingua cooficial de Galicia

O Estatuto de autonomía de Galicia, aprobado en 1981, recoñece o galego como lingua propia de Galicia e cooficial da comunidade, que “todos teñen o dereito de a coñecer e usar” e, ao mesmo tempo, responsabiliza os poderes públicos da normalización do galego en todos os ámbitos. A Lei de normalización lingüística, aprobada por unanimidade o 15 de xuño de 1983 no Parlamento de Galicia, garante e ordena os dereitos lingüísticos dos cidadáns, especialmente os referidos aos ámbitos da Administración, a educación e os medios de comunicación.

Pese a oficialidade destas palabras, a escritora Lara Dopazo, pensa que a caída de falantes se debe “ás políticas lingüísticas. Non se fixo ningún esforzo por facer que o número de falantes se mantivese ou medrase, como se fixo co caso do éuscaro, que é un caso paradigmático, sobre todo tendo en conta que se trata dunha lingua non romance”

 Un resposta á que o poeta Antón Blanco engade, “a política lingüística vai claramente en contra do galego. Hai moitos anos que se está empregando un discurso que non serve. E non serve porque os datos están aí. A resposta ante os datos é culpar á xente de non ter compromiso co idioma. É como se suspendes un exame pero comezas a convencerte a ti mesmo de que a culpa non é túa, que é do profesor. Hai que ser autocríticos sempre. Creo que temos que deixar de mirar con lástima o galego e de facer coma quen está mendigando por falantes. Temos que darlle unha nova vida de verdade. A administración non é a responsable de que iso pase. Non podemos esperar que nos caia nada do ceo. É necesario un cambio na sociedade para que todo o demais cambie e iso só se pode dar de abaixo cara a arriba”

Polo tanto, as políticas de revitalización dun idioma son claves na sustentabilidade da comunidade cultural en varios sentidos: factor de identi­cación común, nexo de continuidade cunha rica tradición e historia e activo para o desenvolvemento dunha comunidade de comunicación.

“O que non se pode facer é que dende a principal administración autonómica ollen impasibles namentres o número de falantes cae cada ano, semella que é o que pretenden, converter a lingua en simple folclore co que cumplir dous días ao ano”, SonDaRúa

 Perspectivas de futuro 

Na era globalizada e dixitalizada na que vivimos, unha maneira de chegar á poboación máis nova é a través de referentes. Así o pensa Antón Blanco, que considera que “son moi necesarios, pero non calquera tipo de referente. Teñen que ser referentes pola súa actividade, non pola lingua en que falan. Tampouco non vale que estean a dicir en todo momento que o fan en galego. Fan falta escritores, músicos, youtubers que fagan o seu traballo en galego porque este é o seu idioma e punto. Niso consiste a normalización”.

 No ámbito social, a solución que defenden todos os entrevistados é que hai que traballar na idea da igual dignidade de todas as persoas e culturas. O galego non é unha lingua secundaria, nin inferior. Por iso, están de acordo en que Galicia precisa enfocar os seus esforzos na educación para conseguir acabar co auto-odio cara ó idioma propio, que é algo que desgrazadamente segue estando no subconsciente colectivo.

 Dende o seu punto de vista, SonDaRúa, pensa que a solución para que a lingua sobreviva e alcance o prestixio que merece é “por unha banda empregala en tódolos ámbitos da nosa vida cotiá, sen medo, sen reticencias e con orgullo. Por outra parte, tamén sería básico que o peso da lingua galega na ensinanza pública en tódolos níveis fose o que debería for. Xunto con estes dous piares básicos habería moito máis por facer e co que sumar (xornais, canles de tv, radios, música, etc..). Como ben se dí, “loitaremos polo idioma, porque a loita significa que hai esperanza

 

*Anotación: Este artigo escribino en Decembro do 2017 para unha materia na que tiña que desenvolver unhas pautas concretas. A pouca marxe que tiña para elaboralo fixo que me tivese que centrar en dúas fontes masculinas (os únicos que responderon a tempo). Contactara con outras dúas rapazas que no último momento non puideron participar, polo que para meter unha voz femenina empreguei unha breve declaración de Lara Dopazo que corresponde a outro traballo que fixen sobre o uso do galego.                                            Admítense críticas constructivas para poder mellorar en futuros traballos. 

X

THE TRUE COST: quén paga o prezo da nosa roupa?

Despois de meses sen publicar nada no blog, hoxe sentín que era un bo día para compartir neste espazo unha reflexión na que levo tempo matinando.

Todo empezou cunha simple pregunta: Vivo acorde cos meus valores?

A resposta, por moito que me pesase, era non.

Estaba vivindo cunda venda nos ollos que me impedía ver ata que punto son incoherente coa miña forma de pensar. Por que? Porque é moito máis cómodo tomar unha decisión sen ter que cuestionarse todo o que pode haber detrás. Falo, por exemplo, dos hábitos de consumo. É moito máis fácil e barato ir ao supermercado a comprar unha bandexa plástica con froita que se recolle noutro país, que ir a unha tenda ecolóxica próxima ou ao mercado, onde non sempre teñen o que buscas.

E o mesmo pasa coa roupa. Cuestión na que me quero centrar nesta entrada, aínda que xa sei que o meu enfoque é do máis impopular.

The True Cost Screening & Post-film Panel Discussion ...

Tardei tempo en ser consciente do que supoñía comprar unha camiseta a 5 euros feita en Bangladesh. A miña nai niso lévame ventaxa. Foi ela a primeira persoa á que vin mirar as etiquetas para saber onde estaba feita unha prenda, e en función diso, decidir se a compra ou non. Os principais motivos eran a deslocalización da industria téxtil (en Lalín sábese ben o que é iso) e a posible explotación que sufrían moitas das traballadoras (incluso menores) noutros países nos que non hai unha lexislación que garantice unhas condicións de traballo dignas.

Pese a ter un exemplo a seguir na miña propia casa, non foi ata hai pouco que a realidade me explotou na cara. Estaba sendo cómplice do sistema do que tanto me queixaba.

O punto de inflexión foi o día que descubrín o documental The true cost. Impactoume tanto pensar que cando vía un pantalón bonito só contemplaba o produto final sen ter en conta todo o que había detrás, que tomei a decisión de que quería ser máis consciente á hora consumir. 

Polo que quero ir un paso máis alá.

Eu considérome unha feminista con moito por aprender, pero con moi boas intencións. Por iso mesmo, quero procurar deixar de ser cómplice das empresas que non están garantizando unhas condicións de traballo dignas para as mulleres que traballan nelas. Porque non nos enganemos, non deixa de ser unha das escravitudes camufladas do século XXI.

Sei que será imposible non volver mercar roupa que esté feita na outra parte do mundo, pero polo menos quero que esa sexa a miña última opción. Porque necesito ser coherente comigo mesma, e para iso, os meus principios teñen que ser algo máis que meras utopías na miña mente.

Mañá, 8 de marzo, espero que o parón de consumo sirva para reflexionar sobre a importancia que temos na economía as que compramos, pero sobre todo, non esquecernos das que están producindo a miles de quilómetros.

Porque sí, elas tamén son compañeiras da mesma loita. 

X

 

 

 

 

 

 

Pepe Mujica, viva imaxe de sobriedade e sabiduría

Cando vas ver unha persoa que admiras, o primeiro que te invade é a emoción. No meu caso, este sentimento traduciuse nunha puntualidade extrema (algo moi inusual en min) por medo a quedar sen sitio. O motivo non era para menos, pois ía ter a oportunidade de escoitar en persoa ao gran Pepe Mujica.

img_20161108_155838
(Perdoade a mala calidade das imaxes)

O encontro producíase co motivo da presentación do libro Unha ovella negra ao poder, de Mujica. Para facelo máis dinámico, estruturaron a conversa a modo de entrevista con Dario Guidi como condutor. Non obstante, a mala formulación das preguntas e a longa intervención doutro membro da mesa, deron como resultado un sistema de dudosa calidade.

Pese a isto, Pepe Mujica continúa a ser Pepe Mujica, e as súas intervencións deixaron ideas clave da súa forma de pensar. Comparto aquí en bruto algunha delas, sen colorantes nen edulcorantes verbais, para que captedes a esencia do personaxe e vos anime a reflexionar:

  • O destino dos seres vivos é o cambio. Un exemplo disto é o amor. O amor na época dos xoves é un volcán, o amor na miña idade é unha doce costume. Cambiou o amor? Non, somos nós os que cambiamos.
  • A loita por unha humanidade mellor inclúe aos nosos fillos, aos nosos irmáns (…) pero tamén aos nosos adversarios conxunturais. Non loitamos para nós, loitamos por un mundo que sexa mellor.
  • Un grave problema da economía e da política é abandonar o campo da filosofía. Dende algún lugar miramos o mundo e a realidade, e creamos que sí, creamos que non, temos algún fundamento de carácter filosófico aínda que non sexamos filósofos. Isto implica a importancia que lle damos ( ou non) ao milagro da vida. Para cada un de nós a cousa máis marabillosa é o milagro de estar vivos e nada ten comparación no universo con ese milagro accidental. E a partir dese milagro, si se lle dá importancia, entendemos que non podemos deixar de estar comprometidos coa defensa da vida. E isto é moi importante, saben por que? Porque hoxe hai máis suicidios no mundo que a cantidade de xente que morre na guerra máis todos os homicios. É para facerse unha pregunta; que lle está pasando á humanidade?É o único animal que se suicida, que vai en contra da vida. A partir desa idea básica, se a vida é única, senón podes comprar vida, hai que pensar en vivila con intensidade. Querela, amala, respetala. E iso implica que o obxectivo non é a riqueza, senón o curso da vida.
  • Se tes que vivir, vas consumir. Se vas consumir, tes que traballar. Porque se ti non traballas, estás vivindo a costa de alguén que traballa. Pero a vida non é só para traballar, necesitas tempo para vivir. E iso é tempo libre, tempo para a túa liberdade. Ti decides en que gastas o tempo da túa vida. Non esquezas que cando compras algo, non o compras con diñeiro, estalo comprando co tempo que gastaches para ter ese diñeiro. E ninguén che vai a devolver ese tempo. Polo tanto, canto máis tempo teñas na túa vida para gastalo no que che gusta, máis libre serás. Comprar o necesario para vivir pero andar máis ben livián de equipaxe, porque a vida é unha longa marcha e tes que poder camiñar. A vida é cultivo de afectos, e os afectos non os dán as cousas, dános os seres vivos.
  • Vivimos nunha cultura de mercado que quere que cada cidadán sexa antes que nada traballador e consumidor. Que trate de gañar todo o que poida para consumir o máis posible. Por que? Porque se pensa no negocio, non na felicidade humana.

img_20161108_173519-2

  • Penso que a humanidade está entrando noutra civilizacións: a dos dous idiomas ( o nativo e o inglés), a da revolución no campo de traballo ( loita por acortar a xornada laboral, polo desenvolvemento dos bens públicos, polo salario básico natural a toda a persoa…) a da introdución dos robots. Posiblemente a informática remate acarreando cambios institucionais na democracia representativa que coñecemos, abrindo portas que hoxe non chegamos nin a imaxinar. Vai ser un mundo distinto, porque a realidade material e tecnolóxica cambia o punto de partida dende onde está ubicada a humanidade. Veñen moitos cambios e é bo preparar a cabeza, porque o que máis crece é a incerteza.
  • Non temos dirección política no mundo, a dirección está marcándoa o negocio, o mercado. A gran pregunta, o home estará chegando aos límites? Porque agora hai que empezar a pensar como especie, non como país. Pensar coa humanidade enteira. Os pobres non son de África, son nosos. E os problemas de Asia, non son de Asia, son nosos. E esa é a batalla política das novas xeracións, ser ou non ser.

Cando se lle pregunta pola súa afirmación de que o libertario e o liberalismo están estreitamente ligados, el responde “O máis importante que trouxo a revolución liberal, polo menos como idea e como concepto, é o principio de igualdade relativa entre os homes e que non hai diferencias de orixe nin de sangue. E sobre todo hai unha convivencia de respeto da liberdade de pensar, de escribir, de difundir… E ese é un capital que a humanidade non debe esquecer xamais. Cal é o límite do liberalismo? Que promete algo que despois non cumple, a igualdade. E se digo que hai un parentesco entre o libertario e o liberalismo é a non aceptación imponente da autoridade que nos aplasta. Eu confeso que no fondo si me rascas, son un pouco anarquista”

Outro tema que non podía faltar era o das eleccións do novo presidente dos Estados Unidos. A súa primeira reacción foi SOCORRO, para logo recalcar que era un suceso moi triste para a humanidade: “ non me preocupa Trump, preocúpame os que o siguen. Trump vai pasar, pero o que o sigue queda. O peor é que todo o debate foi algo espantoso. Pensar que alí está o mundo intelectual, as universidades, o campus da investigación máis deselvolta do mundo… Unha intelectualidade de vangarda no pensamento humano e un sitema político que dan ganas de chorar, porque ter que elexir entre Trump e Hilary…     Non hai un Estados Unidos, hai varios. Un combativo, que loitou pola dignidade, polos dereitos dos negros, que puxo fin a Guerra de Vietnam botándose a rúa… Hai un Estados Unidos que é orgullo para a humanidade, ao fin e ao cabo, a primeira revolución republicana xurdiu alí. A idea de igualdade ante a lei, suscribiuse alí. E esta o outro, o Estados Unidos monstruoso, que se puxo a arreglar o mundo na última época e por onde pasou foi como un elefante dentro dun bazar. Nada peor que a prepotencia norteamericana co mundo. Hai unha cousa que está clara, hai que aprender a convivir co que é diferente, saber respetalo”.

img_20161108_190910
Nada máis rematar o encontro, avalancha para conseguir firmar os libros

 

“Nunca triunfamos de todo porque nunca fracasamos de todo”

 

X

A LESMA NA BERZA

Chega a hora de facer a compra. Colles a cesta e decides empezar polos vexetais, porque sí, ti tamén te deches á vida sana, que está de moda. Especialmente despois de saber que unha muller gardou un Happy Meal durante seis anos e este aguantou o paso do tempo de forma impoluta. Entón, desconfías desa inmortalidade calórica e prefires darte ó verde.

Resultado de imagen de happy meal guardado durante seis años
Imaxe sacada dun xornal

Pero cando chegas a casa e sacas a berza, descobres que ven con sorpresa. O ser que alí habita tranquilamente na túa comida sobra tanto como Donald Trump na política americana ou como Rajoy en Pontevedra. E ti, como bo cidadán, que podes facer coa lesma que tes entre as mans?

Finalmente, recordas unhas palabras do teu presidente, que cun dominio exquisito da linguaxe declarou: “somos sentimentos e temos seres humanos”.  Ablandada por esa manifestación pública de empatía, decides deixala vivir na maceta da terraza sen hipotecas.

 

( Mini-sección irónica de actualidade escrita hai varios meses para unha materia de clase)

X

Segues na pel

img_20160506_175854

Escóceme a sequía dos meus beizos
-sen os teus-
das túas mans percorrendo outros campos
e o meu verde morrendo coa sede

Asústame deixar de loitar
-na mesma guerra-
e que as túas balas cargadas de ausencia
me perforen a alma

 

X